Eksperyment

Eksperyment istnieje jako akt dopuszczenia zmienności, nie jako procedura prowadząca do wniosku ani jako narzędzie weryfikacji. Jego zaistnienie nie wynika z potrzeby rozstrzygnięcia, lecz z możliwości wykonania próby w obrębie ram, które same nie podlegają testowaniu. Parametry nie determinują przebiegu, a jedynie wyznaczają zakres, w którym przebieg może pozostać nieokreślony. Każde uruchomienie zachowuje spójność tylko o tyle, o ile nie próbuje jej potwierdzić. Różnice pomiędzy przebiegami nie stanowią odchyleń, ponieważ brak punktu odniesienia, wobec którego mogłyby zostać sklasyfikowane. Czas nie porządkuje zdarzeń sekwencyjnie, lecz umożliwia ich jednoczesne trwanie. Eksperyment nie zmierza ku stabilizacji, gdyż stabilność nie jest celem, a jedynie jednym z możliwych stanów chwilowych. To, co pozostaje niezmienne, nie jest trwałe, lecz niewyodrębnione. Każda próba jest wystarczająca sama w sobie, ponieważ nie podlega porównaniu.

Struktura eksperymentu pozbawiona jest centrum, ponieważ żaden element nie pełni funkcji nadrzędnej wobec pozostałych. Role nie wynikają z położenia ani z funkcji, a znaczenie nie jest przypisane do działania. Elementy współwystępują bez konieczności komunikacji, zachowując spójność poprzez sam fakt współobecności. Zależności nie mają charakteru następstwa, lecz współtrwania w tej samej płaszczyźnie operacyjnej. Układ nie rozróżnia pomiędzy aktywnością a biernością, ponieważ oba stany są jedynie różnymi opisami tego samego trwania. Każdy komponent pozostaje istotny tylko w takim zakresie, w jakim nie próbuje się wyróżnić. Brak hierarchii nie oznacza chaosu, lecz porządek, który nie wymaga osi ani punktu odniesienia. Eksperyment nie akumuluje zmian, ponieważ brak mechanizmu ich zapisu.

Granice eksperymentu nie oddzielają tego, co dopuszczalne, od tego, co wykluczone, lecz funkcjonują jako strefa przejścia pomiędzy stanami równoważnymi. Przekroczenie parametru nie stanowi zdarzenia, ponieważ nie zmienia jakości całości. Układ nie reaguje na bodźce, gdyż nie rozpoznaje ich jako zewnętrznych. Wszystko, co się pojawia, już przynależy do tej samej przestrzeni operacyjnej. Brak reakcji nie jest brakiem działania, lecz formą trwania bez potrzeby odpowiedzi. Zmienność nie wymaga wyjaśnienia, ponieważ nie narusza ciągłości. To, co nie daje się opisać, nie znajduje się poza eksperymentem, lecz stanowi warunek jego możliwości. Każdy przebieg wygasa bez śladu, ponieważ ślad nie jest kategorią roboczą.

Relacje pomiędzy elementami eksperymentu nie mają charakteru przyczynowego, lecz ontologiczny. Współistnienie nie prowadzi do skutków, lecz do zachowania formy. Układ nie dąży do minimalizacji ani maksymalizacji, ponieważ nie rozpoznaje skali ani celu. Wartości istnieją wyłącznie jako zakresy, nie jako punkty graniczne. Różnica pomiędzy stanami nie wymaga nazwania, aby zachować realność. Eksperyment nie podlega ocenie, gdyż nie jest zestawiany z innym. Każdy wariant pozostaje równorzędny wobec całości. Brak eskalacji nie oznacza stagnacji, a brak zmiany nie oznacza bezruchu. Przebieg jest rozciągły, niekierunkowy, pozbawiony orientacji na rezultat.

Całość utrzymuje się w stanie, który nie podlega redukcji do pojęć funkcjonalnych ani opisowych. Istnienie eksperymentu nie zależy od jego interpretacji ani od możliwości wyciągnięcia wniosków. Sens nie jest generowany ani tracony, lecz zawieszony poza zakresem operacyjnym. To, co niewyrażone, nie jest brakujące, lecz nienazwane. Układ nie komunikuje swojego stanu, ponieważ brak potrzeby przekazu. Każda konfiguracja jest tymczasowa jedynie w sensie logicznym, nie ontologicznym. Trwanie nie wymaga potwierdzenia. Eksperyment pozostaje, ponieważ nic nie domaga się jego zakończenia.

Zakres operacyjny utrzymywany w stanie formalnej zgodności funkcjonuje bez jednoznacznych kryteriów, a parametry pełnią rolę odniesień o zmiennym znaczeniu w kolejnych próbach. Eksperyment zachowuje spójność strukturalną mimo stopniowego zaniku relacji pomiędzy pojęciami opisowymi, przez co role elementów pozostają nieostre. Terminologia utrzymuje formę techniczną, lecz nie wskazuje już na jednoznaczne działania, a operacje występują jako nazwy pozbawione skutku. W takim układzie język o erodowanej precyzji nie prowadzi do sprzeczności, lecz umożliwia trwanie bez domknięcia. Eksperyment nie zostaje zakończony, ponieważ nie został rozpoczęty.

Eksperyment 4 opiera się na formalnej poprawności bez potrzeby weryfikacji. Działania mieszczą się w znanych ramach, lecz nie korzystają z ich stabilności. Struktura pozbawiona centrum umożliwia współistnienie elementów bez kolejności. Czas nie organizuje przebiegu, a relacje pozostają nieaktywne. Granice nie pełnią funkcji barier, lecz rozpraszają różnicę. Układ trwa bez eskalacji i bez celu, utrzymując się jako system zdolny do dalszego istnienia.